Gerelateerd

Domotica, stilte voor de storm?

Workshops met actuele voorbeelden

Wim Bakker (Woonzorg Nederland) gaf inzicht in de ontwikkeling van domotica en wierp een blik op de toekomst van domotica. Daarnaast was er iedere dag een ander project dat in de workshop gepresenteerd werd. Dat waren:

• Bösdael in Reuver door De Zorggroep
  Bösdael in Reuver (Noord-Limburg) is een bijzondere wijk. De Zorggroep realiseert zorg vanuit volledige extramuralisering en trok samen op met de ontwikkeling van een Brede School in de nieuwbouwwijk. Woningstichting WoonGoed2-Duizend bouwt de woningen. Volledige extramuralisering tot en met verpleeghuiszorg kan alleen als er voldoende technische ondersteuning is voor de zorgprocessen en het bieden van veiligheid. De presentatie tijdens de workshop gaf met name inzicht in het gevolgde proces om mét medewerkers én clienten te komen tot een juiste ondersteuning en acceptatie van deze nieuwe vormen van ondersteuning.
• Park Diepstroeten te Assen door Vanboeijen
  Bij Vanboeijen wonen mensen met een verstandelijke beperking straks in een 'gewone' wijk. Dat is het toekomstbeeld voor de nieuwe wijk Park Diepstroeten op het huidige Vanboeijenterrein in Assen Oost. Dat wordt bereikt via omgekeerde integratie. Naast de 700 woningen voor particulieren worden er huizen gebouwd voor bewoners van Vanboeijen. Daarbij wordt domotica toegepast om wonen vorm te kunnen geven op een manier die past bij de visie bij Vanboeijen, maar vooral op een manier die past bij de bewoners. Want in het realiseren van de nieuwe wijk en de nieuwe woning heeft de wens van de cliënten een belangrijke rol gespeeld.
• Woonwijk Nooitgedacht te Rolde door De Trans
  Ten zuiden van Rolde (Drenthe) ligt de woonwijk Nooitgedacht. Een ruim opgezette wijk, op het voormalige terrein van Stichting de Trans, een organisatie die zorg en diensten aanbiedt aan mensen met een verstandelijke beperking. In de wijk is sprake van omgekeerde integratie. Omgekeerd, omdat niet de cliënten naar een woning in een bestaande wijk verhuizen, maar de wijk zich rondom hen vormt. Voor de gemeente is de vrijgekomen bouwgrond een welkome mogelijkheid om uitbreiding van het dorp Rolde mogelijk te maken. Zo vonden de twee partijen elkaar in een uniek samenwerkingsverband. De Trans realiseerde verspreid over de wijk elf groepswoningen. Daarin is domotica gerealiseerd, niet als doel op zich, maar als middel om woning met zorg optimaal mogelijk te maken.

Do's en don'ts

Tijdens de drie bijeenkomsten is gesproken over de lessen die we kunnen leren van de praktijk in Bösdael, Park Diepstroeten en Woonwijk Nooitgedacht. De belangrijkste les die alle sprekers meegaven was dat niet de techniek maar de visie op wonen en zorg leidend moet zijn. Dat was eigenlijk al gebleken uit de presentaties. Ook daarin stond niet de techniek maar de visie voorop. De do's en don'ts uit de workshops zijn hieronder als tips en valkuilen weergegeven. De tips waren:

Domotica is middel en beslist geen doel!

• Domotica is middel om visie op wonen en zorg te realiseren en geen doel!
• Dat vraagt: veel aandacht voor visie.
• Beschrijf beeldend hoe je wilt dat iemand er kan wonen en hoe zorg geboden wordt.
• Denk in functies en niet in producten (dat komt pas helemaal aan het eind!!!)

Betrek alle partijen: van gemeente tot medewerkers, bewoners én familie

• Zorg dat je de gemeente er tijdig in betrekt: je hebt ze nodig ter ondersteuning en om het proces te versnellen. Denk aan: toewijzingsregels en bestemmingsplan.
• Neem de medewerkers, bewoners én familie mee in het traject. Laat ze vooraf kennis maken met de ideeën en vraag ze mee te denken.
• Ook hier: laat ze eerst kennismaken met de visie op wonen en zorg en dan met de functie van domotica daarbinnen en tot slot met de techniek.

Zorgvuldigheid staat voorop!

• Voer de techniek stapsgewijs in. Bijvoorbeeld: zet na de verhuizing naar de nieuwe woning eerst alleen dat deel van de techniek 'aan' dat de oude, bekende techniek vervangt. Daarna worden de andere delen van de techniek aangezet.
• Realiseer een proefwoning / trainingswoning. Daarmee (proefwoning) voorkom je verkeerde keuzes en de trainingswoning (zelfde woning in latere fase) helpt bij het voorbereiden van de medewerkers.

Kies techniek en financiering die werkt en bij je past

• Kies de leverancier op basis van wat ze gerealiseerd hebben en waarvan je live hebt gezien dat het werkt en niet op basis van mooie woorden.
• Zorg voor een goede projectorganisatie.
• Maak een goede vertaalslag tussen techniek en zorg, evt. met behulp van externen.
• Denk als zorgorganisatie vooraf na over consequenties voor financiering als domotica woninggebonden is. Als de klant geen zorg (meer) krijgt of kiest voor een andere zorgaanbieder dan gaat de investering van de zorgorganisatie mogelijk verloren. OF: kies voor techniek die eenvoudig verhuisd kan worden, zodat de zorgorganisatie de techniek meeneemt als een cliënt geen zorg (van hen) meer krijgt.
• Ook werd gewezen op het voordeel van domotica op basis van 'open standaarden'. Daarmee wordt het mogelijk verschillende toepassingen (en merken) te combineren. Ook zou het gebruik van open standaarden en open source een positief effect op de kosten hebben. Meer over open standaarden (OS) en open source software (OSS) leest u in het Actieplan Nederland Open in Verbinding. (zie meer informatie).

Maar er zijn ook valkuilen

Naast de bovenstaande tips werden ook de volgende valkuilen benoemd:

• Techniek leidend laten zijn.
• Voorbij gaan aan de mensen die ermee moeten werken.
• Wisselingen in (project-)organisatie.
• Groot aantal leveranciers. Dat vraagt om afstemmingsproblemen (ook in de techniek).
• Te snel willen.
• Verwacht geen hóge opbrengsten, doordat minder personeel nodig is. Dat is deels waar, maar daar staat tegenover dat er bij de afdeling ICT of technische dienst extra werk is en/of dat er extra kosten zijn voor de installatie en het onderhoud daarvan.

Meer informatie

• Presentatie Wim Bakker, Woonzorg Nederland tijdens de workshop 'Domotica, stilte voor de storm?'op 7,8 en 15 april 2009
• Presentatie Bösdael door Trees Hogema, De Zorggroep tijdens de workshop 'Domotica, stilte voor de storm?'op 7 april 2009
• Presentatie Park Diepstroeten door Elly van der Woude, Vanboeijen tijdens de workshop 'Domotica, stilte voor de storm?'op 8 april 2009
• Presentatie woonwijk Nooitgedacht door Garrelt van der Veer, De Trans tijdens de workshop 'Domotica, stilte voor de storm?'op 15 april 2009
• Publicatie: Actieplan Nederland Open in Verbinding. Actieplan dat de staatssecretarissen van Economische Zaken en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in september 2007 naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. Het actieplan wordt uitgevoerd door het program-ma Nederland Open in Verbinding (NOiV). NOiV informeert overheidsorganisaties over de mogelijkheden van open standaarden en open source software en stimuleert hen deze waar mogelijk toe te passen in hun informatiesystemen.
• Publicatie: Inleiding op Thuistechnologie VitaValley Dit boek geeft een overzicht van de mogelijkheden van zorgtechnologie en domotica voor verbetering of behoud van kwaliteit van leven. Er wordt niet alleen gekeken naar de behoeften, betrokken spelers en technologische mogelijkheden, maar is er ook ruimschoots aandacht voor de implementatie, validatie en kwaliteitsborging. Tevens worden er bronnen voor informatie gegeven en vindt u een uitgebreide database met relevante projecten.
• Publicatie Bösdael 'Hoe gewoon is ánders?'. Publicatie van Trees Hogema en Annemarie Jurriaans. In het boek worden nut en noodzaak belicht van een aantal belangrijke processen in de organisatie, de medewerkers en de bewoners en hoe zij daarmee zijn omgegaan. Voor het boek heeft de Provincie Limburg subsidie verleend.
• Website 'Zorg op Afstand' Website met veel praktische informatie over het organiseren van zorg op afstand. De website is onderdeel van het ActiZ-programma 'Zorg op afstand, dichterbij, 2007-2010'.