Cliëntenraad Wissehaege

Over de klik tussen mensen en wederzijds respect: ervaringen met cliënteninbreng bij nieuwbouw van verpleeghuis Wissehaege, onderdeel Vitalis Zorg-groep in Eindhoven.

ActiZ, het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg en LOC, Zeggenschap in zorg spreken in het voorjaar van 2011 met cliënten(raden) en zorgorganisaties over hun ervaringen met bouwtrajecten. Daarmee bieden wij andere organisaties zicht op de verschillende mogelijkheden, ervaringen met hulpmiddelen, het samenspel als derden investeren, op wat nuttig bleek, wat zwaar weegt en wat minder. Dit artikel geeft één gesprek weer.

Nieuwbouw verpleeghuis Wissehaege, onderdeel Vitalis Zorggroep in Eindhoven

"De Brabantse mentaliteit." Dat is eigenlijk de bepalende factor voor de succesvolle samenwerking tussen cliëntenraad en management. Zo vat Henk Coenen halverwege het gesprek de stand van zaken samen. Daarmee doelt hij op het pragmatisme, het wederzijds respect, de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor een goede leefomgeving voor ouderen en de volwaardige rol die de cliëntenraad daarbij heeft gespeeld.

 

 

 

 

We zijn in gesprek met twee bevlogen Eindhovenaren. Henk Coenen is al acht jaar lid van de cliëntenraad van verpleeghuis De Weerde en later van Wissehaege. En sinds drie jaar is hij daarvan voorzitter. Ted van Rest was tot aan de aanbesteding van het nieuwe Wissehaege in 2008 de coördinator van het interne bouwproces. En als zodanig vormde hij de belangrijkste verbindende schakel tussen de verschillende partijen (waaronder de cliëntenraad) en het management. Terwijl de één vol vuur vertelt over de ups en downs waarmee de planvorming gepaard ging, citeert de ander af en toe uit de verslagen van de cliëntenraad uit die periode. En zo ontstaat een levend beeld van wat er allemaal bij komt kijken om in gezamenlijkheid een nieuw gebouw uit de grond te stampen. En van de goede klik die er in de loop der jaren tussen beide personen is ontstaan.

Cliëntenraad volwaardige partij

Het begon allemaal met renovatieplannen voor het oude verpleeghuis De Weerde. Op het moment dat die plannen zouden worden uitgevoerd, kwam de nieuwe bestuurder met een plan voor complete nieuwbouw. En zo begon men in september 2000 met de formulering van een nieuwe zorgvisie. Vanaf dat moment was ook de cliëntenraad volwaardige partij in het geheel. De raad nam deel aan de klankbordgroep van medewerkers en bewoners. En aan de diverse gebruikersgroepen die samen het programma van eisen ontwikkelden, zowel voor het gebouw als geheel als later voor de inrichting. Ook had de raad een vertegenwoordiging in de bouwgroep. Die stond onder leiding van bouwcoördinator Van Rest en legde het Managementteam de voorstellen voor waarover men het in de bouwgroep eens was geworden. Periodiek (zoals bij de vaststelling van de zorgvisie, het programma van eisen, de keuze van architectenbureau en van binnenhuisarchitect) werd het voorgenomen besluit ook formeel voor advies aan de cliëntenraad voorgelegd. Op die manier konden de overige leden van de raad zich tijdens de overlegvergadering met de directie uitspreken over de plannen.

"Er kwam wel eens een lelijke brief op poten. Maar dat konden we van elkaar hebben."  Ted van Rest.

Veel resultaten voor cliëntenraad

Dat er af en toe wel eens met de vuist op tafel werd geslagen deed niets af aan het wederzijds respect dat er was tussen management en cliëntenraad. En dat betekende dat men elkaar met goede argu-menten wist te overtuigen. Zo bereikte de raad diverse resultaten. Er kwamen ruim voldoende liften in het gebouw, de kamers voor langdurig verblijf werden groter dan die voor revalidatie-cliënten. De op-pervlakte en indeling van de badkamer werd aan de wensen van de raad aangepast. En over het sys-teem voor personenalarmering heeft de cliëntenraad intensief meegedacht. Ook wist de raad externe fondsen te werven voor een extra snoezelbadkamer ten behoeve van ernstig dementerende bewo-ners. Maar de raad kreeg niet in alles zijn zin: men moest genoegen nemen met drie in plaats van twee bouwlagen. En de vurige gewenste uitvalzonneschermen kwamen er ook niet. Nu is er voor elk raam een scherm aangebracht waardoor er toch wat minder zicht naar buiten is. Maar ter compensa-tie werd de oppervlakte van de balkons maximaal vergroot.

"De cliëntenraad bemoeide zich overal mee. Want je kunt meedenken vóór de cliënt!" Henk Coenen.

Ook succes buitenshuis

Tijdens de bouw van het nieuwe verpleeghuis maakte de raad zich ook hard voor een goede bereik-baarheid van het nabijgelegen natuurgebied Genneper Parken voor mensen in een rolstoel. Die wens stuitte aanvankelijk op veel verzet van omwonenden en andere belanghebbenden die bang waren voor aantasting van het groen door een aparte voetgangersbrug. Uiteindelijk ging de gemeenteraad van Eindhoven akkoord met een variant die de cliëntenraad samen met de locale belangengroep had bedacht. Dat alternatief kwam tegemoet aan de wens van de cliëntenraad zonder het ecologisch belang te schaden.

Betrokkenheid achterban

De inbreng vanuit de cliëntenraad was zeker niet afhankelijk van één persoon. Diverse leden zetten zich op verschillende niveaus in. Maar ook de achterban werd regelmatig bij de planvorming betrok-ken. Op de afdelingen vonden groepsgesprekken plaats met bewoners en hun familie. En gedurende het gehele proces organiseerden cliëntenraad en management samen meerdere voorlichtingsbijeen-komsten. Daarbij kregen de bewoners en hun familieleden de gelegenheid hun wensen kenbaar te maken, zowel ten aanzien van het wonen, als de zorg en het welzijn. Ook verzond de cliëntenraad vier maal per jaar een nieuwsbrief naar alle bewoners, waarin de raad verantwoording aflegde van zijn activiteiten.

Tegenvallers

Nu het gebouw er enige jaren staat komen ook de nodige ontwerpfouten aan het licht. Zo blijken diverse ruimtes te krap bemeten en wordt de trap die van het atrium naar de verdiepingen loopt als te steil ervaren.

"Als we in die tijd de bouwpool van LOC hadden ingeschakeld, dan was ons dat waarschijnlijk niet overkomen", Henk Coenen.

Leerervaringen

Dat laatste is dan ook een les die Coenen en Van Rest andere cliëntenraden graag meegeven.

  • Schakel tijdig externe deskundigen in, bijvoorbeeld de bouwpool van LOC.
  • Bevorder een pragmatische, constructieve houding met de organisatie. Respecteer elkaar en zoek de klik met organisatiemedewerkers. Zorg ervoor dat de cliëntenraad geen tegenstander, maar een medestander is.
  • Benut de kennis en kunde vanuit de achterban. Veel bewoners hebben familieleden die op een bepaald aspect deskundig zijn en een zinnige bijdrage kunnen leveren aan de cliënteninbreng.
  • Breng als bouwteam en als cliëntenraad een bezoek aan gerealiseerde nieuwbouwprojecten om je een beeld te vormen van de diverse mogelijkheden.
  • Zet een proefappartement neer waarin toekomstige bewoners kunnen ervaren hoe het ontwerp in praktijk uitpakt. De kosten van zo'n opstelling wegen makkelijk op tegen de enorme baten aan praktijk- en ervaringskennis.
  • Zorg ook voor draagvlak voor de bouwplannen bij de omwonenden. Dat voorkomt lange bezwarenprocedures.
  • Van groot belang bleek ook de inzet van een bouwcoördinator die partijen en wensen bij elkaar brengt en de regie houdt over het planproces.

Meer informatie

01-06-2011