Cliëntenraad St. Jozef

Alle partijen hebben hetzelfde doel, de ervaringen van de cliëntenraad van woon-zorgcentrum St. Jozef in Esch.

ActiZ, het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg en LOC, Zeggenschap in zorg spreken in het voorjaar van 2011 met cliënten(raden) en zorgorganisaties over hun ervaringen met bouwtrajecten. Daarmee bieden wij andere organisaties zicht op de verschillende mogelijkheden, ervaringen met hulpmiddelen, het samenspel als derden investeren, op wat nuttig bleek, wat zwaar weegt en wat minder. Dit artikel geeft één gesprek weer.

De verbouwing naar verpleeghuisplaatsen en aanleunwoningen

Woon-zorgcentrum St. Jozef in Esch is onderdeel van Zorggroep Elde. Deze Zorggroep is een samenwerkingsverband van acht verzorgings- en verpleeghuizen en een thuiszorgafdeling in het Brabantse land ten zuiden van Den Bosch. St. Jozef is in 1995 nieuw opgeleverd met 25 verzorgingshuisbewoners en een tijdelijke opnameplaats. Het kerkdorp Esch is een dorp met ruim 2.000 inwoners. Op dit moment vervult het woon-zorgcentrum nog een streekfunctie. Door dorpsbewoners voorrang te geven op de wachtlijst, zullen op termijn steeds meer mensen uit het dorp zélf in St. Jozef gaan wonen.

 

 

 

 

In 2009/2010 vond een verbouwing plaats, waarbij 14 verzorgingshuisplaatsen werden omgebouwd naar 12 verpleeghuisplaatsen. Tevens werden er 18 aanleunwoningen gerealiseerd. De bouw heeft zo'n twee jaar geduurd: gestart is met nieuwbouw van de 18 aanleunwoningen. Deze zijn in eerste instantie gebruikt om de bewoners tijdelijk te huisvesten tijdens de verbouwing van het hoofdgebouw. Vervolgens is het bestaande verzorgingshuis omgebouwd naar 11 verzorgingshuisappartementen met woon- en slaapkamer (van 43 m2) en twee woongroepen van elk zes verpleeghuisappartementen met woon- en slaapkamer en eigen sanitair (van 40 m2) en twee gezamenlijke huiskamers. Er zijn ook een stilteruimte en een groot restaurant gebouwd, waar omwonenden veel gebruik van maken. 

De gesprekspartners

De kamer is goed gevuld met een afvaardiging van drie cliëntenraadsleden en twee managers. We spreken met: Piet den Ouden (voormalig voorzitter cliëntenraad en dorpsbewoner), Henny Faes (huidige voorzitter cliëntenraad, voormalig secretaris van de cliëntenraad en dorpsbewoonster), Trees van Grinsven (lid cliëntenraad en bewoonster aanleunwoning), Jan Brands (hoofd verpleging en verzorging, voormalig locatiedirecteur) en Jan Kees Metz (huidige locatiedirecteur).

De cliëntenraad is betrokken

De leden van de cliëntenraad voelden zich zeer betrokken bij het proces. Ze zeggen dat er uiteindelijk een goed gebouw is gekomen omdat zij zich er in hebben vastgebeten. Het is hen kennelijk niet licht gevallen: Je vraagt nogal wat van een cliëntenraad: het kost veel tijd om alles te lezen en voor te bereiden. Ze hebben zich verdiept in het type toekomstige bewoners van de verpleegafdeling om te kunnen adviseren over functionele eisen en hoe bijvoorbeeld een tuin moet worden ingericht. Ook hebben ze zich verdiept in de bouwkundige eisen, zoals bijvoorbeeld ruimte voor rolstoelen en de breedte en draairichting van deuren. De leden van de raad hebben overigens geen overleg met hun achterban gehad: het betrof een kleine groep bewoners, van wie een groot deel van buiten het dorp kwam.

De samenwerking met het management is niet vanzelfsprekend

De samenwerking tussen cliëntenraad en management is niet altijd van een leien dakje gegaan. Tijdens het bouwproces zijn er twee aanwijsbare momenten geweest waarin de raad zich niet serieus genomen heeft gevoeld. Aan het begin van het traject had de raad een positief advies afgegeven over een bouwplan met een verbindingsgang naar de aanleunwoningen. Zonder te communiceren was deze verbindingsgang wegbezuinigd uit de plannen. Naar aanleiding hiervan is besloten om voortaan vaker overleg te hebben tussen de voorzitter van de raad en Jan Brands, die fungeerde als intermediair tussen het projectteam en de cliëntenraad. Door eens per maand in plaats van eens per zes weken te overleggen moest worden bereikt dat de cliëntenraad eerder inzicht kreeg en invloed kon uitoefenen.

Ook later in het traject heeft de cliëntenraad nog een brief geschreven omdat men zich niet serieus genomen voelde naar aanleiding van het tuinontwerp: de door de raad voorgestelde ideeën waren niet voldoende terug te vinden in het ontwerp. Door middel van brieven en een gesprek met de Raad van Bestuur maakte de cliëntenraad duidelijk dat men als een volwaardige gesprekspartner wilde worden beschouwd. Hierin werden ze ondersteund door de LOC-bouwpooladviseur, die de cliëntenraad ook adviseerde in het gehele bouwproces.

"We bleven vasthoudend om als een volwaardige gesprekspartner behandeld te worden"

Aanwijsbare invloed

De cliëntenraad heeft een Programma van Eisen opgesteld. Naar aanleiding hiervan zijn in de aanleunwoningen grotere ramen met een lage borstwering aangebracht. Daardoor hadden mensen in een rolstoel beter zicht naar buiten. Ook is in iedere woning een logeer- of hobbykamer gerealiseerd. Op de verpleegafdeling heeft de cliëntenraad onder meer invloed gehad op de draairichting van de deuren, de inrichting, het materiaal- en kleurgebruik en de inrichting van de tuin.

Op enkele andere punten heeft de cliëntenraad niet bereikt wat men wilde. Tijdens het proces heeft de raad, samen met de directie, overleg gehad met het Zorgkantoor. Dit gebeurde naar aanleiding van bezorgdheid over een geplande schuifwand tussen de huiskamers van de twee kleinschalige woongroepen van de verpleegafdeling. Deze schuifwand is er toch gekomen in verband met de inzetbaarheid van het verzorgend personeel. Wel zijn er afspraken gemaakt over het dichthouden van deze deur tussen de twee groepen: alleen bij hoge uitzondering (in tijden van nood) mag deze geopend worden. Ook het aantal parkeerplaatsen bij de woningen blijkt te krap te zijn. De raad had in zijn advies tevergeefs hiervoor gewaarschuwd.

Alle partijen zijn zeer tevreden

Het nieuwe woon-zorgcentrum is, op het moment van dit gesprek, precies een jaar geleden geopend. De twee partijen zijn uiteindelijk zeer tevreden over het resultaat. Je hebt allemaal hetzelfde doel: je wilt een goed gebouw neerzetten. Bewoners en medewerkers moeten zich er goed voelen én het moet exploitabel zijn. De aanzittenden vinden unaniem dat alles op z'n pootjes is terechtgekomen: het huis voorziet in een behoefte. En dat blijkt uit de levendige geluiden van de bingo in het restaurant die we opvangen tijdens het gesprek. Het is duidelijk dat Sint Jozef voorziet in een behoefte voor bewoners én omwonenden: de zaal was bijna uitverkocht!

"Je hebt allemaal hetzelfde doel: je wil een goed gebouw neerzetten"

Leerervaringen

  • Stel veel vragen, blijf alert en bijt je vast in het proces.
  • Kom steeds terug op zaken die toegezegd zijn.
  • De vasthoudendheid van de cliëntenraad heeft ertoe bijgedragen dat de raad als een volwaardige gesprekspartner werd behandeld.
  • Laat je ondersteunen door een bouwpooladviseur van LOC.
  • Zorg dat je regelmatig overleg hebt over de bouwplannen. In ieder geval vaak genoeg om elkaar over en weer te informeren en om invloed op het proces mogelijk te maken.
  • Verdiep je in de materie: bijvoorbeeld in het type toekomstige bewoner met hun eigen behoeften en denk mee over een Programma van Eisen.

Meer informatie

28-07-2011